مقایسه خصوصیات گیاهچه‎های برنج طارم محلی، حسنی و عنبربو با موتانت نسل پنجم

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار پژوهش موسسه تحقیقات برنج کشور، معاونت مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، آمل، ایران

2 پژوهشگر پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای، پژوهشکده کشاورزی هسته‌ای، کرج، ایران

3 عضو هیات علمی معاونت موسسه تحقیقات برنج کشور در مازندران (آمل)

4 کارشناس ارشد زراعت معاونت موسسه تحقیقات برنج کشور در مازندران (آمل)

چکیده

کاربرد اشعه گاما باعث ایجاد موتاسیون در گیاه برنج شد و تنوع حاصل در مرحله گیاهچهای قابل بررسی بود. جهت مقایسه صفات رشدی گیاهچههای برنج طارم محلی، حسنی و عنبربو با موتانتهای نسل پنجم حاصل از آنها، آزمایشی به صورت اگمنت در خزانه ایستگاهی معاونت موسسه تحقیقات برنج کشور در مازندران (آمل) در سال 94 اجرا شد. تعداد 23 لاین نسل پنجم حاصل از طارم محلی، 7 و 8 لاین نسل پنجم به ترتیب حاصل از حسنی و عنبربو همراه با شاهد آنها به میزان 300 گرم بذر خشک در نیم متر مربع خزانه بذرپاشی شد. در مرحله سه برگی ، صفات رشدی طول گیاهچه، وزن خشک ریشه، وزن خشک اندام هوایی (شاخساره)، وزن خشک کل و نسبت ریشه به شاخساره اندازهگیری شد. نتایج نشان داد 52% موتانت حاصل از طارم محلی طول گیاهچه کمتری نسبت به شاهد داشتند ولی همه موتانتهای حاصل از حسنی دارای طول گیاهچه بیشتری نسبت به شاهد داشتند. در گیاهچههای موتانت حاصل از عنبربو، 75% طول گیاهچه کمتری داشتند. میزان افزایش وزن خشک ریشه، شاخساره موتانتها نسبت به شاهد بین 85-59% بود ولی وزن خشک کل گیاهچه در همه موتانتها نسبت به شاهدها بیشتر بود. نسبت ریشه به شاخساره در موتانت حاصل از عنبربو 100% ولی در موتانت حاصل از طارم محلی 74% بیشتر بود. بین طول گیاهچه برنج با وزن خشک ریشه، شاخساره و کل در سطح 1% همبستگی مثبت وجود داشت ولی با نسبت ریشه به شاخساره همبستگی نداشت. تجزیه خوشهای، موتانتها را در سه گروه قرارداد. وزن خشک کل گیاهچه موتانتها نسبت به شاهدها بیشتر ولی طول گیاهچهها کمتر بود.

کلیدواژه‌ها


1- اصفهانی، م. 1376. مقدمه‏ای بر اکولوژی و فیزیولوژی برنج. انتشارات جهاد دانشگاهی گیلان.57 ص

2- سلیمانی، ع. و امیری لاریجانی، ب. 1383. اصول و مبانی زراعت برنج. انتشارات آرویج. 303 ص.

3- رادفر،ح .1383. ارزیابی تنش سرما روی مرحله جوانه زنی و گیاهچه‎ای برنج در شرایط کنترل شده در منطقه مازندران. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه آزاد اسلامی. واحد ورامین.182ص

4- فرهمندفر ا.، پوستینی ک.، فلاح ا.، توکل افشاری ر.، و مرادی، ف. 1388. بررسی اثر تنش شوری بر جوانه زنی و رشد گیاهچه برخی از ژنوتیپ‎ها و ارقام برنج (Oryza sativa L.) ایرانی. مجله علوم گیاهان زراعی ایران، دوره 40، شماره 3، ص 94-71

5- فلاح، ا. 1389.گزارش نهایی طرح بررسی برخی از مکانیزم‌های فیزیولوژیکی مرتبط با تنش شوری در ارقام برنج ایرانی. انتشارات موسسه تحقیقات برنج کشور.76ص

6- فلاح، ا. و بابایی، م. 1385. بررسی تنش شوری روی فرآیند جوانه زنی برنج. مجله پژوهشنامه علوم کشاورزی و منابع طبیعی (علوم زراعی). سال چهارم، شماره چهارم، ص 18-12

7- مجیدی، ز.، رنجبر، غ.، بابائیان جلودار، ن. و باقری، ن. 1393. ارزیابی لاین‎های موتانت برنج (Oryza sativa L.) به تنش شوری در مرحله گیاهچه‎ای . مجله به نژادی گیاهان زراعی و باغی .پردیس ابوریحان دانشگاه تهران. دوره 2، شماره 1. ص 30-23

8- میرگوهر، م. و علیزاده، ش. 1376. طرح بررسی و انتخاب در توده بومی برنج عنبربو. گزارش نهایی مرکز تحقیقات کشاورزی ایلام. شماره ثبت 115/76. 39 ص

9- نحوی، م. و رحیم سروش، ح. 1384. نشریه ترویجی مدیریت زراعی خزانه­های برنج. انتشارات دفتر برنامه ریزی و هماهنگی ترویج. 19 ص.

10- نعمت زاده، ق. ع. 1394. جایگاه موتاسیون در ژنتیک، اصلاح نباتات و آینده پژوهشی. چهارمین همایش ملی کاربرد هسته‎ای در علوم کشاورزی و منابع طبیعی- پژوهشکده کشاورزی هسته‎ای ،کرج 29و 30 اردیبهشت.

11- یزدی صمدی، ب.، رضایی، ع. و ولیزاده، م. 1385. طرحهای آماری در علوم کشاورزی. انتشارات دانشگاه تهران. ص 520-495

12- Ando, A., 1970. Mutant induction in rice by radiation combined with chemical protectants and mutagens. In rice breeding with induced mutant II. IAEA. Vienna. Pp: 1-5.

13- SAS. 2002. The SAS system for Windows. Release 9.0. SAS Inst., Cary, NC. US.

14- Soltani, A., Gholipoor, M. and Zeinali, E. 2006. Seed reserve utilization and seedling growth of wheat as affected by drought and salinity. Env. Exp. Bot. 55: 195-200.

15- SPSS. 2007. The SPSS system for Windows. Release 16.0. SPSS Inc., an IBM Company Headquarters, USA.

16- Yoshida, S. 1981. Fundamentals in rice crop science. International Rice Research Institute, Los Banos, Laguna, Philippines. 269 p.

17-Yunbi, X. and Zongton, S. 1988. Screening criterion for cold tolerance at the seedling stage. IRRN. 13(4):13-14.